Srpska pravoslavna crkva danas slavi praznik starozavetnog proroka i novozavetnog svetitelja Ilije, u narodu poznatog kao Ilija Gromovnik, a sam praznik među vernicima poznat je kao Ilindan.
Prema predanju, Sveti Ilija je bio među prorocima koji su se na Tavoru poklonili Isusu Hristu na dan Preobraženja Gospodnjeg, kada se javio svojim učenicima sa poukama nove vere, pa se zato lik Svetog Ilije slika na preobraženskim prazničnim ikonama.
Svetog Iliju sve hrišćanske crkve vezuju za prošlost i budućnost hrišćanske crkve i spasenje čoveka. Srbi su prelaskom u hrišćanstvo mnoge osobine svog starog boga Peruna, koji je upravljao munjama i gromovima, preneli na Svetog Iliju.
Prema narodnom verovanju i tradiciji, Sveti Ilija se vozi u vatrenim kolima koja vuku četiri konja, iz čijih nozdrva izbija plamen, a grmljavina je tutnjava njegovih kola kojima se vozi po nebu i oblacima.
Sveti Ilija Gromovnik, kako ga još zovu u narodu, pada u najsušnije i najtoplije doba godine, a običaj je da se na njegov praznik ne radi u polju, da se ne bi navukao gnev svetitelja.
Ovaj svetitelj važi za veoma poštovanog u pravoslavlju koji je strog i nepokolebljiv propovednik etičkih vrednosti, prisutan u Starom i u Novom zavetu kao prorok čije je osobine sa strahopoštovanjem preuzelo hrišćanstvo vezujući ga za nastanak nove vere i za novi Hristov dolazak.
Sveti Ilija je prisutan i u viziji svetog Jovana Bogoslova u kojoj se njegova uloga vezuje za budućnost hrišćanske crkve i drugi dolazak na zemlju Hrista Spasitelja – novo preobraženje kome se nada i u koji veruje hrišćanski svet.
Veruje se da Sveti Ilija nije umro već da se živ, plamenim kočijama, vazneo na nebo pa se ta scena slika na prazničkim ilindanskim ikonama.
Poznata je i scena sa Svetim Ilijom u pećini, u koju se sklonio od oholog cara Ahava i gde mu gavran donosi hranu.
Predanje kaže da je Ilija Tesvićanin rođen u gradu Tesvitu u Izrailju u devetom veku pre Hrista (816. godine) i da je mladost proveo u dubokom razmišljanju i molitvi, često sam u pustinji.
Po predanju, kada se Ilija rodio, njegov otac Sabah je video oko njega anđele koji ga povijaju ognjem i hrane plamenom, što je bilo znamenje njegovog plamenog karatkera i sile ognjene.
Bio je žrtva progona cara Ahava koji je pod uticajem svoje žene Jezavelje napustio Mojsijevu veru i „slavio tuđe bogove“.
Za pravoslavne vernike danas je crveno slovo, dan posvećen Svetom Iliji, Iliji Gromovniku.
Neustrašivi borac za veru u Boga – Sveti prorok Ilija se poštuje kao zaštitnik od nepogoda, suše i oluja i njegov praznik, Ilindan, uvek se obeležava sa posebnim poštovanjem.
Da je jedan od najpoštovanijih svetitelja među Srbima, potvrđuju i brojne manifestacije, sabori i vašari koji se održavaju širom Srbije na ovaj dan.
