Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici danas proslavljaju Sabor Svetog arhangela Gavrila, praznik koji je u narodu poznat kao letnji Aranđelovda. Iako nije obeležen crvenim slovom u crkvenom kalendaru, ovaj dan ima veliki duhovni značaj jer je posvećen arhangelu Gavrilu – Božjem blagovesniku koji je, prema hrišćanskom predanju, najavljivao najvažnije događaje u istoriji spasenja.
Arhangel Gavrilo je jedan od sedam velikih arhanđela i jedan od najbližih Božjem prestolu. Prema Svetom predanju, učestvovao je u Božjem stvaranju sveta, u borbi protiv palih anđela predvođenih Satanom, a Mojsiju je otkrio istoriju postanka sveta i čoveka.
U Svetom pismu arhangel Gavrilo javlja se kao blagovesnik najznačajnijih događaja. Svetom svešteniku Zahariji najavio je rođenje Svetog Jovana Krstitelja, pravednima Joakimu i Ani rođenje Presvete Bogorodice, dok je Bogorodici doneo vest da će roditi Isusa Hrista.
Vitlejemskim pastirima objavio je Hristovo rođenje, a prema crkvenom predanju, bio je i blagovesnik Hristovog Vaskrsenja.
Čuvena freska „Beli anđeo“ iz manastira Mileševa, koja prikazuje anđela Gospodnjeg na Hristovom grobu, jedno je od najpoznatijih dela srpske srednjovekovne umetnosti. Ova freska, poznata po svojoj izuzetnoj lepoti i simbolici, smatra se jednim od najznačajnijih ostvarenja pravoslavne umetnosti.
Prema narodnom predanju, današnji praznik je posvećen dobročinstvu i milosrđu. Veruje se da je ovo dan kada treba pomoći bližnjima, naročito siromašnima i onima kojima je pomoć najpotrebnija.
U narodu je ostalo i verovanje da se na ovaj dan ne obavljaju teži poslovi, osim dela milosrđa. Devojkama se, prema običajima, savetuje da ne šiju, ne pletu i ne obavljaju ručne radove.
Istovremeno, veruje se da je Sabor Svetog arhangela Gavrila povoljan dan za nove početke, donošenje važnih odluka i pokretanje dobrih dela.
Posebno se smatra da molitve upućene Svetom arhangelu Gavrilu za zdravlje, porod i blagoslov imaju posebnu snagu, pa mu se tradicionalno mole i supruge koje žele potomstvo, verujući da on donosi dobre i radosne vesti.
