Istoričar i univerzitetski profesor Čedomir Antić govorio je u novom podkastu Balkan Watch o položaju Srba u regionu, odnosima Srbije i Hrvatske, situaciji u Crnoj Gori i na Kosovu i Metohiji, ali i o nasleđu komunizma i Jugoslavije i izazovima sa kojima se danas suočava Srbija.
U razgovoru sa voditeljem Dušanom Čurićem, Antić je ocenio da pitanje političkih prava Srba izvan Srbije i dalje ostaje jedno od važnih regionalnih pitanja.
Kao predsednik Udruženja „Napredni klub“, koje godinama prati politički položaj Srba u susednim državama, Antić je govorio o razlikama između položaja srpskih zajednica u Bosni i Hercegovini, Hrvatskoj, Crnoj Gori, Rumuniji, Albaniji i Severnoj Makedoniji.
Antić: Srbi su puna prava dobili tamo gde je bilo rata
Antić je tokom razgovora izneo ocenu da je paradoks raspada Jugoslavije to što su Srbi značajnija politička i manjinska prava uspeli da ostvare upravo na prostorima na kojima su tokom devedesetih vođeni ratovi.
„Srbi su dobili prava, puna prava nacionalne manjine, samo tamo gde su ratovali“, rekao je Antić.
On je naglasio da time ne zagovara rat, već ukazuje na, kako smatra, paradoksalne posledice političkih procesa na prostoru bivše Jugoslavije.
Kao jedan od primera izdvojio je Bosnu i Hercegovinu i Republiku Srpsku, dok je položaj Srba u drugim državama regiona opisao kao znatno složeniji.
Položaj Srba u Crnoj Gori
Govoreći o Crnoj Gori, Antić je ocenio da su Srbi određena prava počeli da ostvaruju tek nakon političkih promena u toj zemlji.
Prema njegovim rečima, položaj Srba dodatno komplikuje pitanje njihovog statusa, jer se veliki deo srpske zajednice ne smatra nacionalnom manjinom, dok istovremeno, kako tvrdi Antić, nema institucionalna prava koja bi odgovarala njenoj brojnosti i istorijskom položaju.
Antić se osvrnuo i na promene u Crnoj Gori nakon sticanja nezavisnosti, kao i na kasnije zaoštravanje identitetskih i crkvenih pitanja.
„Napredni klub“ godinama prati politička prava Srba
Antić je podsetio da „Napredni klub“ već godinama objavljuje izveštaje o političkim pravima Srba u regionu.
Kako je objasnio, cilj tog rada jeste stvaranje trajnog izvora podataka o političkom položaju srpskih zajednica, vršenje pritiska na institucije Srbije da se tim pitanjem ozbiljnije bave i afirmacija prava Srba izvan Srbije.
Naglasio je da, prema njegovom viđenju, cilj takve politike nije stvaranje „velike Srbije“ ili menjanje granica, već očuvanje prostora, kulture i tradicije srpskog naroda.
Kosovo i Metohija ostaju među najtežim pitanjima
Poseban deo razgovora bio je posvećen Kosovu i Metohiji.
Antić je ocenio da je položaj Srba na Kosovu danas veoma težak i podsetio na period 2018. i 2019. godine, kada je, prema njegovom mišljenju, postojala veća mogućnost za postizanje političkog dogovora Beograda i Prištine.
On je postavio pitanje zbog čega bi velike zapadne sile sprečavale dogovor ukoliko bi dve strane bile spremne da do njega dođu, uz ocenu da je odnos pojedinih zapadnih država prema Balkanu često oblikovan njihovim sopstvenim interesima i krizama.
Antić smatra da će Srbija u budućnosti morati da vodi jedinstveniju i dugoročniju politiku kada je reč o Kosovu i položaju tamošnjih Srba.
O Hrvatskoj i odnosima sa Srbijom
Veliki deo razgovora bio je posvećen i Hrvatskoj.
Antić je ocenio da je odnos prema Srbiji i Srbima i dalje snažno prisutan u delu hrvatskog političkog i društvenog diskursa.
Govoreći o obeležavanju „Oluje“, rekao je da činjenica da Srbija taj događaj dugo nije obeležavala na način na koji ga obeležava danas nije dovela do smanjenja njegovog značaja u hrvatskom kolektivnom sećanju.
Antić je izneo i tvrdnju da hrvatski mediji posvećuju znatno više pažnje političkim događajima u Srbiji nego što srpski mediji posvećuju hrvatskim političarima i unutrašnjim događajima u Hrvatskoj.
Prema njegovom mišljenju, srpska politička elita je u prošlosti često nedovoljno poznavala hrvatsko društvo i političke procese, za šta danas, uz dostupnost istraživanja i velikog broja izvora informacija, više nema opravdanja.
Komunizam, Jugoslavija i „velike ideje“
Na početku podkasta Antić se osvrnuo i na sopstveno odrastanje u vreme socijalističke Jugoslavije i odnos prema komunizmu.
Naglasio je da istoričar mora da razdvaja naučni rad od sopstvenih političkih uverenja i da prilikom analize istorijskih procesa razmatra i alternative koje su u određenom trenutku postojale.
Govoreći o raspadu Jugoslavije, Antić je rekao da ideja jugoslovenstva nije isto značila različitim narodima i političkim elitama.
Prema njegovom mišljenju, istorijsko iskustvo Jugoslavije pokazuje da isti politički model nije moguće jednostavno primeniti na različite narode i društva.
„Srbija mora da definiše šta želi“
Antić se tokom razgovora dotakao i budućnosti Srbije i Evrope.
Ocenio je da se evropske države suočavaju sa dubokim demografskim i političkim promenama, kao i da Zapad prolazi kroz krizu smisla i dugoročnih političkih ciljeva.
Govoreći o Srbiji, poručio je da društvo ne može trajno da definiše svoju politiku samo kroz ono što ne želi, već mora jasnije da utvrdi svoje dugoročne interese i ciljeve.
Kompletan razgovor sa prof. dr Čedomirom Antićem, koji je vodio Dušan Čurić, dostupan je u novoj epizodi podkasta Balkan Watch.
Izvor: Balkan Watch
